عنوان يكى از علما و فقهاى بزرگ در تاريخ تشيّع مطرح است ؛ 2 . آخوند خراسانى در جايگاه يكى از مهم‌ترين مراجع تقليد ، رهبرى نهضتى را عهده‌دار شد كه مىتوان آن را به عنوان يكى از رخدادهاى مهم تاريخ ايران و تاريخ تشيّع دانست كه داراى تبعات زياد و مهمّى بود ؛ 3 . در يك دههء اخير اهتمام زيادى نسبت به انديشه و ديدگاه‌هاى سياسى ايشان صورت گرفته است و برخى نويسندگان كه به نظام‌هاى سياسى دموكراتيك گرايش دارند ، به دنبال جمع‌آورى آثار و ديدگاه‌هاى منتسب به ايشان و نشر آنها باشند . « 1 » حيات و انديشهء آخوند از ابعاد زواياى مختلف داراى اهميت است . آن چه در اين نوشتار محور بحث قرار مىگيرد ، ديدگاه ايشان در بارهء مشروعيت حكومت در عصر غيبت و به طور خاص ، حاكميت سياسى فقيهان است . اين مسئله با توجّه به برخى نوشته‌هايى كه در آنها نسبت به تفسير و توضيح ديدگاه ايشان به اشتباه قضاوت شده است ، اهميت بيشترى مىيابد . مرورى بر انديشهء آخوند خراسانى آخوند خراسانى مشكلات سياسى - اجتماعى ايران را در عصر خود ، مسائلى چون وابستگى اقتصادى و نظامى كشور به بيگانگان ( در نتيجهء عدم سرمايه‌گذارى مناسب

--> ( 1 ) . به عنوان مهم‌ترين موارد ، ر . ك : سياست‌نامهء خراسانى : قطعات سياسى در آثار آخوند ملا محمّد كاظم خراسانى ( صاحب كفايه ) ، محسن كديور ، حيات سياسى ، فرهنگى و اجتماعى آخوند خراسانى ( مجموعه گفتار ) به كوشش : محسن دريابيگى ؛ هفته نامهء شهروند امروز ، ش 58 ( 20 مرداد 1387 ) ، ويژه‌نامهء مجموعه مقالات همايش بررسى مبانى فكرى و اجتماعى مشروطيّت ايران : بزرگ‌داشت آية اللَّه محمّد كاظم خراسانى ، به كوشش ستاد بزرگ‌داشت يك صدمين سالگرد نهضت مشروطيّت ؛ مقالهء « سياست نامهء خراسانى : قطعات سياسى در آثار آخوند ملا محمّد كاظم خراسانى » ، محسن كديور و « حيات سياسى ، فرهنگى و اجتماعى آخوند خراسانى ( مجموعه گفتار ) » ، داوود فيرحى . در اين ميان جالب است كه فردى چون دكتر سيّد جواد طباطبايى نيز علاقه‌مند به ميراث فكرى - سياسى آخوند خراسانى و حوزهء نجف در عصر مشروطه شده است . ر . ك : شهروند امروز ، ش 58 ، ص 120 و 121 « مشروطه بدون عينك ايدئولوژى ( چرا مفاهيم در سرزمين ما دوام نمىآورند ؟ ) » ، سيّد جواد طباطبايى